ĐỂ NÓ ĐI QUA – CON ĐƯỜNG DẪN TỚI PHÓ THÁC
David Hawkins
Phạm Nguyên Trường dịch
CÂU HỎI VÀ
TRẢ LỜI
Chương
này trình bày những câu hỏi và trả lời từ các buổi hội thảo và hội nghị chuyên
đề được tổ chức trên khắp thế giới trong những năm gần đây, đây là những câu hỏi
điển hình và thường hay gặp nhất về cơ chế buông bỏ.
Mục tiêu Tôn giáo và
Tâm linh
Luôn
luôn có một số câu hỏi liên quan đến việc áp dụng buông bỏ để vươn tới những trạng
thái thường được gọi là mục tiêu tâm linh, mở rộng tâm thức và đức tin tôn
giáo. Chúng tôi có thể trả lời nhiều câu hỏi kiểu này bằng cách đưa ra một
tuyên bố chung.
Cơ
chế buông bỏ không mâu thuẫn với bất kỳ tôn giáo, con đường tâm linh hay chương
trình tự hoàn thiện nào, cũng không bất đồng với bất kỳ triết lý hay quan điểm
siêu hình nào. Nó không có bất kỳ giáo lý tâm linh nào của riêng mình. Thay vào
đó, nó cung cấp cơ chế để thấu hiểu chính mình, có thể dọn sạch những chướng ngại,
mở đường cho tiến bộ tâm linh. Nó cũng tương thích với phong trào nhân văn. Tất
cả các con đường tâm linh và tôn giáo đều nhấn mạnh nhu cầu mở rộng khả năng
yêu thương, và về cơ bản, đó chính là cái mà quá trình buông bỏ hướng tới. Bằng
cách loại bỏ những rào cản đối với tình yêu, khả năng yêu thương chính mình, yêu
thương tha nhân và Thiên Chúa cũng gia tăng.
Buông
bỏ cũng tạo điều kiện thuận lợi cho việc tiếp thu những giáo lý cơ bản của tất
cả các tôn giáo lớn trên thế giới. Mục tiêu thiết yếu của những giáo lý này là
buông bỏ “tự ngã nhỏ bé”, thường được gọi là “bản ngã”. Kỹ thuật buông bỏ tạo
điều kiện thuận lợi cho mục tiêu xoá bỏ tự ngã nhỏ bé bằng cách sử dụng một quá
trình buông bỏ bên trong khá đơn giản. Khi siêu việt được bản ngã nhỏ bé, thì Đại
Ngã đích thực bên trong sẽ tỏa sáng. Xin xem xét, ví dụ, phương tiện diễn đạt
ngắn gọn phổ biến nhất về hiện tượng buông bỏ được hầu hết các tôn giáo đưa ra.
Thông thường, tuân theo mô thức này:
Hãy
buông bỏ và phó thác cho Thiên Chúa.
Hãy
tĩnh lặng và biết rằng Ta là Thiên Chúa.
Hãy
phó thác cuộc sống và ý chí của bạn để Thiên Chúa chăm sóc, tùy theo nhận thức
của bạn về Ngài.
Hãy
phó thác cho những cái đang là, vì Thiên Chúa ở trong tất cả.
Rõ
ràng là buông bỏ những thứ tiêu cực tạo điều kiện thuận lợi cho chính hướng đi
mà tất cả các tôn giáo và con đường tâm linh đều khuyến khích chúng ta đi theo.
Quá trình buông bỏ chủ yếu liên quan đến các cảm thọ, và chúng ta đã thấy rằng
cảm thọ có ảnh hưởng sâu sắc đến suy nghĩ và hệ thống niềm tin của chúng ta.
Kinh nghiệm của hầu hết những người sử dụng cơ chế buông bỏ là nó tạo điều kiện
thuận lợi cho các mục tiêu tâm linh và tôn giáo của họ. Những người không hữu ý
có bất kỳ mục tiêu tôn giáo hay tâm linh nào nhận xét rằng buông bỏ tạo điều kiện
thuận lợi cho khả năng yêu thương, tức gia tăng đáng kể hạnh phúc và an lành của
họ.
Carl
Jung đã chỉ ra rằng, vì Chúa là một trong những nguyên mẫu chính trong vô thức,
mỗi người đều phải có quan điểm về Chúa, dù họ thích hay không. Ngay cả người
vô thần cũng có cảm thọ về khái niệm về Chúa. Vì vậy, dù Chúa có tồn tại hay
không, chủ đề này sớm muộn gì cũng phải được giải quyết. Kìm nén cảm thọ của
chúng ta về Chúa hoặc bị áp đảo một cách có ý thức bởi chủ đề này không phải là
giải pháp thỏa đáng. Kỹ thuật buông bỏ mang tới giải pháp cho những xung đột nội
tâm lâu dài, cả đối với người vô thần lẫn người hữu thần.
Hỏi: Xin hỏi liên hệ giữa buông bỏ và toàn bộ khái niệm về
tội lỗi (sin)?
Trả lời: Nếu xem xét những cảm thọ tiêu cực mà chúng ta đã thảo
luận và mô tả bằng thuật ngữ tôn giáo, chúng ta sẽ thấy rằng những gì chúng ta
thực sự đang mô tả là cái gọi là “tội trọng” (cardinal sins). Bởi vì cơ chế buông bỏ là một cách để cho chúng đi qua,
rõ ràng là việc buông bỏ chấp trước với những đặc điểm này sẽ tạo điều kiện thuận
lợi cho việc vươn tới những giáo lý tôn giáo trong đời sống cá nhân của chúng
ta.
Hỏi: Tôi không theo bất kỳ con đường tâm linh cụ thể nào
mà có con đường cá nhân của riêng mình. Kỹ thuật này có thể hữu ích như thế
nào?
Trả lời: Không có ngoại lệ, tất cả các con đường tâm linh đều
dựa trên phương pháp xoá bỏ bản ngã. Bản ngã bao gồm toàn bộ các chương trình
tiêu cực của chúng ta. Buông bỏ là quá trình tuyệt vời nhất để giải thoát khỏi
các chương trình tiêu cực này. Do đó, nó là công cụ tốt nhất để tạo điều kiện
thuận lợi cho hiểu biết tâm linh.
Hỏi: Quá trình này có ảnh hưởng đến đức tin của tôi theo bất
kỳ cách nào hay không?
Trả lời: Ngược lại: Những trở ngại đối với đức tin là gì? Bạn
sẽ nhận thấy rằng tất cả chúng đều là những hình thức tiêu cực. Do đó, buông bỏ
tiêu cực sẽ loại bỏ những trở ngại đối với đức tin.
Hỏi: Tôi là người không tin tôn giáo, nhưng tôi có hứng
thú tìm hiểu về các vấn đề tâm linh. Phương pháp này có ích gì đối với tôi hay không?
Trả lời: Cơ chế buông bỏ chỉ là công cụ. Bạn có thể sử dụng nó
để loại bỏ những trở ngại trong việc kiếm được một triệu đôla; hoặc bạn có thể
sử dụng nó để loại bỏ những trở ngại trong việc phát triển nhận thức tâm linh.
Hầu hết những người liên tục buông bỏ đều cho biết họ khám phá ra điều gì đó
bên trong chính mình giống như tình yêu, độc lập với thân thể, cảm xúc, suy
nghĩ và các sự kiện của thế gian. Bạn đã bao giờ nghe nói về việc ai đó cảm thấy
không hài lòng với khám phá này chưa?
Hỏi: Kỹ thuật buông bỏ có mâu thuẫn với bất kỳ giáo lý tâm
linh hay tôn giáo nào hay không?
Trả lời: Nghiên cứu về chủ đề này cho thấy không có mâu thuẫn
nào giữa việc buông bỏ tiêu cực và bất kỳ giáo lý tâm linh nào.
Hỏi: Tôi đã từ bỏ tôn giáo cách đây nhiều năm, vì nó tạo
ra quá nhiều mặc cảm tội lỗi mà tôi không thể chịu đựng được. Sử dụng kỹ thuật
buông bỏ sẽ có tác dụng như thế nào?
Trả lời: Quan sát lâm sàng suốt nhiều năm phát hiện được rằng,
mặc cảm tội lỗi nổi lên như là lý do thường gặp nhất khiến người ta từ bỏ tôn
giáo. Đó là vì các mục tiêu dường như không thể nào vươn tới được. Hãy tự hỏi
điều gì làm cho những mục tiêu này trở thành không thể vươn tới được. Đó luôn
là sự khác biệt giữa những gì người ta được dạy rằng họ nên trở thành, so với
những gì họ tri giác về bản thân mình. Thay vì cảm thấy mặc cảm tội lỗi, hãy thử
buông bỏ tất cả những cảm thọ tiêu cực nảy sinh và chờ xem sự thay đổi thái độ
có thể xảy ra. Một lần nữa, buông bỏ là công cụ. Nó có thể được sử dụng để hỗ
trợ các mục tiêu của bạn trong bất kỳ lĩnh vực nào của cuộc sống. Cách bạn sử dụng
nó là phục thuộc vào bạn. Một điểm khởi đầu tốt là buông bỏ tất cả mặc cảm tội
lỗi của bạn vì nó tạo ra môi trường cảm xúc cho khổ đau và bệnh tật.
Thiền định và các kỹ
thuật nội tâm
Hỏi: Buông bỏ và phó thác có liên hệ như thế nào với các kỹ
thuật thiền định khác nhau?
Trả lời: Hầu hết các kỹ thuật thiền định đều có mục tiêu là làm
cho tâm trí tĩnh lặng. Đây là nền tảng của câu trong Sách Thánh Vịnh, “Hãy yên
lặng và biết rằng Ta là Đức Chúa Trời.” Như hầu hết những người hành thiền đã
khám phá được: tâm trí tĩnh lặng là vấn đề chính của hành thiền. Đó là do những
cảm thọ bị kìm nén liên tục tạo ra những suy nghĩ, đấy là những yếu tố gây xao
nhãng chính trong hành thiền. Do đó, nhận biết và buông bỏ năng lượng đằng sau những
cảm thọ bị kìm nén này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho mục tiêu của hành thiền.
Khi cảm thọ đằng sau dòng suy nghĩ được xác định và buông bỏ, thì toàn bộ dòng
suy nghĩ đó dừng lại ngay lập tức.
Bằng
cách liên tục buông bỏ, có thể vươn tới trạng thái tâm trí cực kỳ tĩnh lặng. Có
thể buông bỏ trong khi làm những công việc hàng ngày, do đó mở rộng đáng kể khả
năng thiền định. Hầu hết các kỹ thuật thiền đều bị giới hạn trong giai đoạn nhất
định trong ngày. Có thể vươn tới trạng thái tâm thức cao hơn bằng cách liên tục
buông bỏ.
Hỏi: Tôi không theo con đường tâm linh nào, nhưng tôi thực
hành các câu khẳng định và hình dung. Kỹ thuật buông bỏ có hữu ích với tôi hay không?
Trả lời: Buông bỏ giúp tăng cường sức mạnh của các câu khẳng định.
Một câu khẳng định là một tuyên bố tích cực. Sức mạnh của nó bị hạn chế bởi thực
tế là, dù có ý thức hay vô thức, chúng ta có nhiều chương trình tiêu cực đang
nói điều hoàn toàn trái ngược với câu khẳng định. Bạn có thể tự mình khám phá
điều này bằng cách nhận thấy rằng, khi bạn viết các câu khẳng định, tâm trí bạn
xuất hiện với những suy nghĩ như “Ừ, nhưng…” Chính những suy nghĩ “Ừ, nhưng…”
này hạn chế sức mạnh của câu khẳng định và làm giảm hiệu quả của nó. Nếu bạn
buông bỏ những trở ngại đối với câu khẳng định, bạn sẽ nhận thấy hiệu quả của
chúng gia tăng nhanh chóng.
Tâm lý trị liệu
Hỏi: Tôi đang tham gia phân tâm học. Kỹ thuật buông bỏ có hữu
ích hay không? Liệu nó có mâu thuẫn với liệu trình phân tâm của tôi, vốn đang
ngày càng trở nên đắt đỏ hơn?
Trả lời: Các nhà trị liệu đã nghiên cứu kỹ thuật này đều đồng
ý với nó. Nhiều bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý học và nhà trị liệu đã học kỹ thuật
này và sử dụng nó trong thực hành của họ. Cho đến nay, chúng tôi chỉ nhận được
những đánh giá tích cực 100% về kết quả, bởi vì khả năng buông bỏ những cảm thọ
tiêu cực và những hạn chế của bệnh nhân tạo
điều kiện thuận lợi cho quá trình “vượt
qua”, cho phép liệu pháp tiến triển nhanh hơn hẳn. Bản thân các nhà trị liệu
cũng nhận thấy rằng, tiến trình buông bỏ giúp việc thấu hiểu bệnh nhân trở nên
thông suốt hơn nhiều, đồng thời hóa giải được những nút thắt phản chuyển di (counter-transference[i])
trong nội tâm người thầy thuốc. Nếu các nhà trị liệu biết cách thừa nhận và
buông bỏ những cảm thọ tiêu cực, họ có thể tránh cho bản thân mình khỏi những
căn bệnh do căng thẳng gây ra trong suốt quá trình hành nghề. Do đó, kỹ thuật
này được coi là hỗ trợ trong liệu pháp tâm lý, làm gia tăng hiệu quả và hài
lòng với kết quả điều trị.
Hỏi: Tôi đang tham gia liệu pháp tâm lý nhóm. Liệu pháp
này sẽ hoạt động như thế nào với cơ chế buông bỏ?
Trả lời: Cũng giống như trong liệu pháp tâm lý cá nhân, khả
năng buông bỏ những cảm thọ tiêu cực bên trong sẽ tạo điều kiện thuận lợi rất lớn
cho liệu pháp nhóm.
Hỏi: Tôi là một nhà phân tích tâm lý theo trường phái
Jung. Phương pháp này có phù hợp với công việc của tôi hay không?
Trả lời: Thông qua buông bỏ, chúng ta có thể giải phóng chính
mình khỏi sự chi phối của các nguyên mẫu. Rõ ràng là, các nguyên mẫu là một tập
hợp các niềm tin và cảm thọ, và do đó, chúng là những chương trình giống như bất
kỳ chương trình nào khác. Cá nhân sử dụng cơ chế buông bỏ để giải thoát khỏi những
niềm tin và cảm thọ đã được lập trình có quyền lựa chọn các mô thức nguyên mẫu,
thay vì bị chúng điều khiển theo lối vô thức.
Nghiện rượu và nghiện
ma túy
Hỏi: Tôi là thành viên của Hội Người Nghiện Rượu Ẩn Danh
(AA), và tôi muốn biết kỹ thuật này có mang lại lợi ích cho những người khác
trong A.A.?
Trả lời: Kinh nghiệm chung là kỹ thuật buông bỏ giúp ích rất
nhiều cho việc thực hiện 12 Bước của Hội Người Nghiện Rượu Ẩn Danh, đặc biệt là
Bước Ba. Bước Ba nói: “Chúng tôi quyết định phó thác ý chí và cuộc sống của
mình cho sự chăm sóc của Chúa như cách chúng tôi hiểu Ngài.” Chính bước này gây
khó khăn cho nhiều người trong A.A. vì không có hướng dẫn cụ thể. Làm sao bạn
phó thác ý chí và cuộc sống của mình cho sự chăm sóc của Chúa hoặc một Đấng Tối
Cao nào đó? Nếu nhìn vào ý chí, chúng ta thấy rằng nó là ham muốn. Ham muốn liên
kết với chấp trước. Do đó, cơ chế buông bỏ tạo điều kiện cho giải thoát khỏi chấp
trước và gần như tương đương với ý định của Bước Ba. Phó thác cho Chúa có nghĩa
là buông bỏ thái độ cố chấp của bản thân. Cố chấp chính là bản ngã.
Ám
ảnh về rượu là thôi thúc, cưỡng chế do chấp trước. Có thể làm cho nó suy yếu và
giảm bớt bằng quá trình buông bỏ. Uống rượu cũng là một cách trốn tránh những
cơn đau của những cảm thọ tiêu cực; do đó, buông bỏ những cảm thọ tiêu cực làm
giảm nhu cầu trốn tránh về mặt tâm lý dưới hình thức đó. Điều này cũng áp dụng
cho các loại ma túy khác, tất cả đều là những nỗ lực để thay thế cảm thọ thấp
hơn bằng cảm thọ cao hơn.
Kỹ
thuật buông bỏ không thay thế nhu cầu tham gia các nhóm tự giúp nhau hoặc Hội
Người Nghiện Rượu Ẩn Danh; tuy nhiên, nó giúp ích rất nhiều cho sự thành công
trong các chương trình hồi phục và chắc chắn tương thích với tất cả các nhóm ẩn
danh, vốn đều dựa trên chương trình 12 Bước.
Quan hệ
Hỏi: Tôi đã theo đuổi con đường tâm linh trong suốt nhiều
năm, nhưng không hiểu vì sao tôi vẫn có những cảm thọ tiêu cực.
Trả lời: Có vọng tưởng phổ biến rằng những người đã tiến hóa về
mặt tâm linh, những người yêu thương không bao giờ có bất kỳ tiêu cực nào, như
thể họ đã là thiên thần. Họ cảm thấy khó chịu vì vẫn còn những cảm thọ tiêu cực,
sau đó, nó càng trầm trọng hơn bởi mặc cảm tội lỗi và thất vọng với chính mình.
Họ phải nhận ra rằng cảm thọ là phù du, trong khi ý định tiến hóa của họ vẫn
không thay đổi. Hãy buông bỏ mặc cảm tội lỗi vì bạn vẫn chỉ là một con người
bình thường, bất chấp những tham vọng thiên thần của bạn! Có tâm từ bi đối với
bản chất con người bẩm sinh của bạn, hệ thần kinh và chức năng não bộ đi kèm tạo
điều kiện cho bạn bình tĩnh hơn. Tham vọng thiên đường không nhất thiết biến
chúng ta thành thiên thần!
Hỏi: Tôi có một đồng nghiệp ở nơi làm việc không hoàn
thành công việc của mình. Mỗi lần nhìn thấy anh ta, tôi đều cảm thấy bực bội.
Sau đó, tôi lại có mặc cảm tội lỗi vì đã bực bội với anh ta. Tôi có thể bắt đầu
kỹ thuật buông bỏ trong tình huống đó như thế nào?
Trả lời: Chúng ta nhận biết và chấp nhận cảm thọ của mình về một
tình huống, sau đó ưu tiên giải quyết chúng thay vì để cảm thọ chi phối. Tại
nơi làm việc, nhiều người nghĩ rằng họ nên kìm nén cảm thọ oán hận; tuy nhiên,
cách tiếp cận này không giải quyết được vấn đề và căng thẳng sẽ ngày càng trầm
trọng thêm. Với kỹ thuật buông bỏ, hãy hướng vào bên trong bản thân mình và nhận
ra những cảm thọ tiêu cực khi chúng vừa sinh khởi. Hãy để chúng sinh khởi mà
không kìm nén và không trút giận. Sau đó, chuyển sự chú ý của bạn từ cảm thọ này
sang cái gì đó khác. Hãy để cảm thọ ở đó và buông bỏ chúng.
Hỏi: Ông khuyên chúng ta nên chuyển sự chú ý khỏi cảm thọ
tiêu cực. Nó khác với việc kìm nén cảm thọ như thế nào?
Trả lời: Kìm nén là một quá trình vô thức, những cảm thọ không
được chấp nhận bị đẩy ra khỏi nhận thức và không được giải quyết. Trong quá
trình dịch chuyển chú ý, bạn lựa chọn không đắm chìm vào cảm thọ tiêu cực. Bạn
đã thừa nhận và chấp nhận cảm thọ bên trong chính mình như một phần của bản chất
con người, nhưng bạn đang chọn cách buông bỏ nó, vì bạn muốn điều gì đó cao cả
hơn, ví dụ như an bình, hài hòa và hoàn thành công việc. Đôi khi mọi người sẽ
chuyển dịch chú ý bằng những hành động như sắp xếp lại đồ đạc, mở và đóng rèm cửa
sổ, đi nhanh vào phòng vệ sinh hoặc giải lao uống cà phê. Những hành động này tạo
điều kiện có một khoảnh khắc để chuyển dịch từ tiêu cực sang tích cực.
Hỏi: Tôi nhận thấy có một số cảm thọ dường như thường
xuyên lặp đi lặp lại, mặc dù tôi thường xuyên sử dụng phương pháp này.
Trả lời: Những cảm thọ tiêu cực tái diễn thường xuyên chứng tỏ
cần có một khoảng thời gian để chiêm nghiệm về các mô thức lặp đi lặp lại này.
Ví dụ, cách xử lý cảm thọ tiêu cực có thể tuân theo mô thức của cha mẹ hoặc gia
đình, cũng như các mô thức văn hóa. Các nền văn hóa khác nhau có cách xử lý cảm
thọ rất khác nhau. Vì vậy, hãy nhìn vào các mô thức vô thức tiềm ẩn đang diễn
ra với phản ứng mang tính cảm xúc của bạn và buông bỏ những mô thức đó.
Hỏi: Chuyện gì sẽ xảy ra nếu cảm thọ tiêu cực đối với người
nào đó hoặc tình huống nào đó vẫn tồn tại, bất chấp ý định và nỗ lực của tôi trong
việc buông bỏ nó?
Trả lời: Đôi khi người ta ít nhiều bị buộc phải chấp nhận một tình
huống và cho rằng đó là nghiệp. Bằng nghiên cứu tâm linh, người ta nhận ra rằng
quả thực đó là nghiệp. Giả sử bạn đang phải trả giá cho nghiệp trong việc bạn
đã đối xử tệ với nhiều người! Giờ đây bạn có cơ hội nhìn thấy cách người khác đối
xử tệ với bạn. Đôi khi, điều hợp lý duy nhất là chấp nhận quy luật nghiệp chướng.
Bạn không cần phải tin vào nghiệp như một giáo lý tôn giáo để thực hiện bước đi
này. Đó chỉ đơn giản là chấp nhận quy luật cơ bản của tương tác giữa người với
người: “gieo nhân nào gặt quả ấy”, và hầu hết chúng ta không phải lúc nào cũng
là thánh nhân!
Hỏi: Tôi là giáo viên và đôi khi có những học sinh làm tôi
bực mình. Với tư cách là thày giáo của họ, tôi mong muốn có thể giúp đỡ họ. Xin
ông lời khuyên?
Trả lời: Trước tiên, hãy chấp nhận sự thật rằng bạn đang bực
mình, và bực mình là bình thường. Đó là cái giá phải trả của tâm thức con người.
Hãy để bực mình sinh khởi trọn vẹn mà không cần đặt tên cho nó hay biến nó
thành vấn đề cá nhân. Thay vì chống lại nó, bạn hãy đòi hỏi nhiều bực mình hơn
nữa. Hãy nhìn nhận rằng đó chỉ đơn giản là năng lượng tiêu cực. Nhận xét đó sẽ
giúp bạn không cá nhân hóa nó. Sau đó, hãy tự hỏi, bạn có sẵn sàng buông bỏ
năng lượng này hay không? Thường thì năng lượng đó sẽ biến mất.
Hỏi: Tôi có một cuộc hôn nhân tốt đẹp nhưng vẫn có những
lúc khó chịu, bực bội và bất đồng. Làm sao đối phó với cảm thọ bực bội và khó
chịu với người bạn đời của mình?
Trả lời: Chúng ta đã nói rằng khó chịu là bình thường. Đó là một
phần của thân phận con người. Việc bạn cần làm là làm quen với những gì người
kia đang suy nghĩ và cách thể hiện của họ. Thường thì sẽ có những thái độ và sở
thích khác nhau. Những khác nhau phổ biến là sở thích về nhiệt độ phòng, âm lượng
và cách chi tiêu tiền bạc. Điều quan trọng là hãy thôi phán xét sở thích của
người khác hoặc tự hào rằng sở thích của mình là “đúng”. Mỗi người chấp nhận
tính người của người kia và tất nhiên, đôi khi sẽ có những thái độ khác nhau.
Hỏi: Những khác biệt tưởng chừng nhỏ nhặt như vậy thường dẫn
đến đổ vỡ quan hệ, vì người này đổ lỗi cho người kia hoặc muốn thay đổi hành vi
của họ. Làm sao có thể sống hòa thuận thay vì đổ lỗi?
Trả lời: Chỉ cần chấp nhận rằng mọi quan hệ đều có thăng trầm.
Bạn phải có khiếu hài hước về thân phận con người và những mâu thuẫn, nghịch lý
dường như hiển nhiên của nó. Bạn muốn người kia hạnh phúc và thoải mái, và bạn
biết rằng bạn cũng hạnh phúc và thoải mái khi họ hạnh phúc và thoải mái. Có sự điều
chỉnh hỗ tương về lối sống an bình. Buông bỏ phán xét, đổ lỗi và kiểm soát người
khác. Buông bỏ việc mong đợi họ khác với con người mà họ đang là. Tất cả chúng
ta đều có những khiếm khuyết riêng. Lập danh sách những khuyết điểm của chính
mình cũng có thể là việc làm khá thú vị. Có thể quyết định là không tập trung
vào những thứ tiêu cực trong môi trường hoặc quan hệ của mình. Người ta có thể
chịu đựng những căng thẳng và khác biệt trong những khoảng thời gian khác nhau,
và ở các độ tuổi khác nhau, bạn có thể chịu đựng nhiều hơn hoặc ít hơn.
Hỏi: Còn những cảm thọ tiêu cực nảy sinh trong khi giáo dục
với con cái thì sao?
Trả lời: Khoan dung hành vi của trẻ em phụ thuộc vào bối cảnh
văn hóa, giới tính, tuổi tác, quan điểm đạo đức và những yếu tố khác. Bạn có thể
khoan dung một số hành vi khi trẻ ở tuổi mẫu giáo, nhưng lại không thể khoan
dung khi trẻ đã học lớp ba. Thường thì cha mẹ phải buông bỏ những kỳ vọng đối với
con cái. Nhạc sĩ chuyên nghiệp sẽ cảm thấy thế nào khi có con không có kỹ năng
hay năng khiếu âm nhạc? Kỳ vọng là những áp lực tinh tế đối với người khác, và
người đó sẽ chống lại một cách vô thức. Trong quá trình nuôi dạy con cái, bạn cần
từ bỏ kỳ vọng và thiên vị mang tính cá nhân.Nếu bạn là một chuyên gia trong môn
bi-a, liệu bạn có thể buông bỏ thất vọng khi con mình chơi kém hay không?
Một
vấn đề phổ biến khác là cha mẹ bảo bọc quá mức. Đôi khi, cha mẹ nhầm lẫn giữa
việc yêu thương con cái đã trưởng thành với việc giải cứu chúng khỏi mọi khó
khăn. Ở một độ tuổi nhất định, đôi khi tình yêu có nghĩa là “yêu thương, nhưng nghiêm
khắc”, tức là để con tự tìm cách thoát khỏi mớ hỗn độn mà chúng đã gây ra, để
chúng có cơ hội khám phá những nguồn lực bên trong của chính mình.
Hỏi: Nếu buông bỏ quá nhiều mặc cảm tội lỗi, liệu kỹ thuật
này có dẫn đến phóng túng không?
Trả lời: Ngược lại, phóng túng là do tự trọng thấp, lợi dụng và
thiếu yêu thương. Khi buông bỏ ích kỷ và tiêu cực, lòng trắc ẩn và an vui khi ở
bên người khác sẽ tự hiển lộ; và lòng tự trọng cao hơn sẽ chuyển hóa hoàn toàn
nhãn quan của ta về tất cả các mối quan hệ. Khả năng yêu thương sẽ gia tăng
nhanh chóng. Phần lớn phóng túng trong lĩnh vực tình dục là nỗ lực để vượt qua
những sợ hãi vô thức và tìm kiếm biện pháp trấn an. Tất cả đều có thể được
buông bỏ, để những quan hệ trưởng thành hơn có thể thay thế cho chúng.
Hỏi: Tôi đã tham gia trị liệu bằng tình dục, dựa trên
phương pháp huấn luyện lại hành vi. Phương pháp này có tương thích hay không?
Trả lời: Không có bất tương thích nào hết. Huấn luyện lại hành
vi là nỗ lực nhằm thay thế những chương trình tiêu cực bằng những chương trình
tích cực. Về cơ bản, đó là việc thay thế “Tôi không thể” bằng “Tôi có thể”. Đó
chính là ý nghĩa của kỹ thuật buông bỏ.
Hỏi: Kỹ thuật buông bỏ có chữa được chứng bất lực hay lãnh
cảm?
Trả lời: Đây không phải là phương pháp chữa trị bất cứ thứ gì;
nó là kỹ thuật tự khám phá, giúp nhanh chóng mở ra nhận thức về cảm thọ, suy
nghĩ và niềm tin ở bên trong. Cả lãnh cảm và bất lực đều là những biểu hiện ở cấp
độ hành vi: “Tôi không thể”, mà trong tiềm thức có nghĩa là: “Tôi sẽ không”. Cả
hai đều chống lại niềm vui, tình yêu, sự thể hiện và sức sống. Nguyên nhân phổ
biến nhất là mặc cảm tội lỗi, sợ hãi và giận dữ bị kìm nén, đây là những cảm thọ được thể hiện qua hệ thần kinh thực vật.
Bất lực và lãnh cảm là biểu hiện của xung đột. Hầu hết những người sử dụng kỹ
thuật buông bỏ đều báo cáo những cải thiện tổng thể trong đời sống tình dục của
họ theo những cách khác nhau, và nhiều người báo cáo rằng họ đã hồi phục khỏi
những ức chế tình dục. Tương tự, nhiều người cũng báo cáo là được giải thoát khỏi
hoạt động tình dục thái quá và ám ảnh quá mức về chủ đề này.
Hỏi: Cơ chế buông bỏ liên quan như thế nào với quá trình
lão hóa?
Trả lời: Nó tạo điều kiện cho quá trình lão hóa diễn ra một
cách duyên dáng. Tuổi già tạo ra những thay đổi lớn trong lối sống của bạn. Thường
thì thị lực, thính lực và khả năng vận động suy giảm, có nghĩa là bạn ngày càng
cần người khác làm giúp những việc mà trước đây bạn làm được một cách dễ dàng.
Tuổi già có thể làm cho ta khó chịu. Đột nhiên, bạn trở thành người kém cỏi
trong những lĩnh vực mà trước đây bạn từng rất giỏi. Tuy nhiên, khi buông bỏ cảm
thọ khó chịu, bạn sẽ thấy rằng hiện tượng suy yếu của tuổi già có mục đích
riêng. Chúng giúp bạn chuẩn bị rời khỏi thế giới này. Nếu bạn vẫn còn là một
“ngôi sao” trong một lĩnh vực nào đó của cuộc đời, bạn sẽ cảm thấy tiếc khi phải
rời bỏ thế giới này. Bạn sẽ không thể đón nhận nó một cách thanh thản. Khi bạn yếu
đi, thì đấy chính là thời gian để thích nghi, làm quen với thực tế là bạn sẽ ra
đi, và thực hiện bất kỳ công việc tâm linh nào mà bạn muốn hoàn thành trước khi
rời khỏi thế giới này.
Khi
bạn chấp nhận quá trình lão hóa như một phần tất yếu của thân phận con người, bạn
sẽ tìm thấy an bình. Bạn trở thành người yêu thương hơn và trân trọng hơn tình
thương và sự quan tâm mà người khác dành cho mình. Càng yêu thương nhiều hơn, bạn
càng nhận ra rằng mọi người đều đang cố gắng giúp đỡ bạn. Và để cho người khác
giúp đỡ chính là biểu hiện của tình yêu. Mọi người thường nghĩ: “Ôi, mình thật
ích kỷ nếu để người nào đó giúp đỡ mình.” Thực ra, đó là chính là hào phóng. Hào
phóng là sẵn sàng chia sẻ cuộc sống của mình với người khác. Để người khác yêu
thương bạn là món quà mà bạn tặng cho họ.
Cơ chế
Hỏi: Làm sao để buông bỏ trở thành hiện tượng thường xuyên
hơn?
Trả lời: Bí quyết để sử dụng cơ chế này thường xuyên hơn và nhất
quán hơn, trước hết, là mong muốn làm như thế. Đó là Bước 1. Bạn phải muốn
thoát khỏi cảm thọ đó hơn là muốn giữ nó. Đôi khi chỉ cần nhớ lại, và bạn có thể
sử dụng một loại thẻ nhắc nhở nào đó để nhắc nhở mình.
Một
cách khác là tạo ra thói quen. Sẽ rất tốt khi bắt đầu ngày mới bằng cách buông
bỏ những suy nghĩ và cảm thọ của bạn về những kỳ vọng, hình dung cách bạn muốn
mọi việc diễn ra và buông bỏ tất cả những suy nghĩ tiêu cực có thể cản trở ngày
hôm đó diễn ra theo hướng đó. Sau đó, buổi tối, ngồi xuống và buông bỏ bất cứ cái
gì xuất hiện trong ngày hôm đó mà bạn đã bỏ qua hoặc không có thời gian chú ý tới.
Cách làm này được gọi là “dọn dẹp”, và hầu hết mọi người thấy rằng họ ngủ ngon
hơn.
Một
cách khác là có cuốn sổ tay để ghi lại những thành công của bạn. Bạn có thể đặt
ra mục tiêu liên tục buông bỏ và theo dõi kết quả mà mình đã đạt được.
Một
cách khác nữa là buông bỏ kháng cự đối với việc buông bỏ và, khi bắt đầu ngày mới,
hãy khẳng định lại ý định buông bỏ mọi tiêu cực trong ngày hôm đó. Bạn cũng khẳng
định lại rằng mình được tự do không buông bỏ. Xét cho cùng, đó hoàn toàn là vấn
đề lựa chọn. Buông bỏ bất kỳ cảm thọ bắt buộc nào về điều đó. Không có gì là “nên
làm” hết.
Hỏi: Xin hỏi nguyên nhân thường gặp nhất khiến chúng ta
kháng cự lại buông bỏ là gì?
Trả lời: Chúng ta nghĩ rằng bằng cách nào đó, nếu chúng ta giữ
lại cảm thọ đó, thì nó sẽ giúp chúng ta đạt được điều mình muốn. Nếu chúng ta bị
mắc kẹt trong một cảm thọ nào đó, thì cần xem lại câu hỏi về những thứ chúng ta
nghĩ mình đã đạt được bằng cách lưu giữ nó. Hầu như lúc nào cũng thấy rằng
chúng ta có ảo tưởng rằng nó sẽ tạo được ảnh hưởng nào đó lên người khác và
thay đổi hành vi hoặc thái độ của họ đối với chúng ta. Nếu buông bỏ cách nghĩ
như thế, chúng ta sẽ sẵn sàng buông bỏ cảm thọ đó.
Hỏi: Nếu luôn luôn buông bỏ, tôi có trở thành người thụ động
hay không?
Trả lời: Ngược lại, buông bỏ dọn đường cho hành động hiệu quả.
Thụ động thường là do kìm hãm và không nhìn thấy những biện pháp khác để xử lý
tình huống. Ví dụ, một người nói: “Trong cuộc họp, anh ta làm tôi tức giận đến mức
tôi chỉ ngồi đó và không nói gì.” Giờ thì vấn đề khá rõ ràng. Không nói gì là
do tức giận và người đó tưởng tượng rằng phản ứng mang tính cảm xúc duy nhất mà
anh ta có thể có là tức giận. Vì phản ứng như thế không phù hợp trong kinh
doanh, cho nên anh ta đã không nói gì. Nếu buông bỏ tức giận, người đó có thể
trở thành tự tin và bày tỏ ý kiến của mình thay vì im lặng.
Hỏi: Trong trị liệu, tôi đã học cách thể hiện tức giận, và
tôi nghĩ đó là một điều rất hữu ích. Tôi có phải từ bỏ nó không?
Trả lời: Nếu nhìn vào tức giận, bạn sẽ thấy rằng cơ sở của nó
hầu như lúc nào cũng là sợ hãi. Chúng ta tức giận vì chúng ta bị đe dọa. Đe dọa
gây ra sợ hãi. Sợ hãi làm cho chúng ta cảm thấy mình không đủ sức đối phó với
tình huống. Về mặt sinh học, tức giận tương tự như phồng lên để đe dọa đối thủ.
Tức giận xuất phát từ yếu đuối chứ không phải sức mạnh. Do đó, người đã buông bỏ
là dựa vào sức mạnh chứ không phải yếu đuối. Người đã buông bỏ không cần dựa
vào tức giận để xử lý tình huống. Hơn nữa, không thể trông cậy vào tức giận.
Ngoài ra, nó tạo ra nhiều tác động mang tính phá hoại; ví dụ, nó điều khiển bạn
thay vì bạn điều khiển nó. Một người buông bỏ hoàn toàn có thể tự do lựa chọn thể
hiện tức giận, nếu muốn; nhưng đó là lựa chọn, chứ không phải là thúc bách mang
tính áp đặt. Tức giận, đặc biệt là tức giận thường xuyên, tạo ra ảnh hưởng xấu
tới các cơ quan trong cơ thể, và nghiên cứu trong tâm thần học chỉ ra rằng tức
giận bị kìm nén có liên quan đến tăng huyết áp, viêm khớp và nhiều loại bệnh
khác.
Hỏi: Ông nói rằng buông bỏ là cơ chế tâm lý tự nhiên của
tâm trí. Nếu thế, vì sao chúng ta phải học cách buông bỏ?
Trả lời: Mặc dù đúng là buông bỏ là cơ chế tự nhiên của tâm
trí, nhưng cần nhớ rằng tâm trí có nhiều động cơ mâu thuẫn nhau. Trong khi một
phần tâm trí muốn thoát khỏi căng thẳng do cảm thọ gây ra, thì một phần khác lại
được lập trình để tin rằng nếu bám vào cảm thọ đó thì sẽ thu được kết quả đáng mong
muốn chẳng khác gì ảo thuật. Trừ khi bạn ý thức được và nắm vững kỹ thuật này,
nếu không, những mâu thuẫn trong tâm trí sẽ lấn át và chi phối. Về cơ bản, kỹ
thuật buông bỏ cho bạn quyền lựa chọn trước những khuynh hướng của tâm trí.
Thay vì bị nó tác động, tâm trí lúc này nằm dưới quyền kiểm soát của bạn. Nó đưa
bạn tới tự do và khả năng lựa chọn tự do.
Hỏi: Tôi gặp khó khăn trong việc chấp nhận. Xin lời khuyên
của ông?
Trả lời: Hãy chuyển sự chú ý của bạn sang những thứ thực sự
thiết yếu, bằng trải nghiệm. Có những ngày mưa; có những ngày nắng; có những
ngày trời đầy mây. Bạn không thể thay đổi cơn mưa, nhưng bạn có thể mặc áo mưa.
Bạn có thể là người thực tế và thực hiện các bước cần thiết để giữ cho mình khô
ráo. Bạn không thể thay đổi nhiều khía cạnh của cuộc đời, nhưng bạn có thể
buông bỏ kỳ vọng hoặc đòi hỏi rằng chúng phải khác với cái mà chúng đang là. Ví
dụ, bằng cách quan sát, bạn sẽ nhận thấy rằng chiến tranh luôn luôn diễn ra ở
đâu đó trên thế giới này. Vì vậy, muốn sống hòa bình, cần phải chấp nhận rằng
gây chiến là một phần của bản chất con người và nó đã tồn tại trong suốt lịch sử
thành văn. Loài người đã đánh nhau trong 97%[ii]
thời gian tồn tại của mình.
Hỏi: Tôi nhận ra rằng sợ hãi và bất an là động lực thúc đẩy
tôi trong suốt cuộc đời này, nhưng dường như những động lực đó lại là nguyên
nhân dẫn tới thành công về tài chính của tôi. Nếu tôi học cách buông bỏ, nó có ảnh
hưởng xấu đến thu nhập của tôi hay không?
Trả lời: Khi một động lực thấp hơn được buông bỏ, tâm trí sẽ tự
động thay thế nó bằng cảm thọ cao hơn và động lực cao hơn. Có gì sai khi tận hưởng
việc kiếm sống thay vì bị sợ hãi thúc đẩy? Hoạt động tương tự sẽ vẫn tiếp tục,
nhưng giờ đây là từ một không gian dễ chịu, và nó sẽ bắt đầu mang lại nhiều phần
thưởng khác chứ không chỉ phần thưởng về tài chính.
Hỏi: Nếu không có mặc cảm tội lỗi, liệu người ta có cư xử
không đúng mực hay không?
Trả lời: Tương tự như câu trả lời trước, sự quan tâm đầy yêu
thương dành cho tha nhân thay thế cho kìm hãm bởi mặc cảm tội lỗi. Càng yêu
thương nhiều hơn, chúng ta càng trở nên vô hại hơn đối với tha nhân và xã hội
nói chung. Khi bạn quan tâm bằng yêu thương đến hạnh phúc của tha nhân, hạnh
phúc của chính bạn cũng sẽ được chăm sóc và đảm bảo.
Hỏi: Trí nhớ của tôi rất kém. Ông nghĩ tôi có thể học được
kỹ thuật này hay không?
Trả lời: Không cần phải ghi nhớ khi học kỹ thuật này. Chỉ đơn
giản là biện pháp buông bỏ. Cho đến nay, chúng tôi chưa nghe nói về bất kỳ người
nào không thể học được.
Hỏi: Đôi khi tôi nghĩ mình đang buông bỏ, còn đôi khi lại không
chắc chắn. Tôi bị bối rối. Vấn đề là gì?
Trả lời: Hãy nhìn vào những trở ngại đối với quá trình buông bỏ.
Bạn có bất kỳ suy nghĩ, nghi ngờ hoặc cảm thọ tiêu cực nào về khả năng thực hiện
kỹ thuật này hay không? Hãy để tất cả những kháng cự này xuất hiện, chấp nhận
chúng và buông bỏ chúng. Hãy làm rõ ý định của bạn trong việc trở thành người hạnh
phúc hơn, yêu thương hơn và bình an hơn.
Phó thác cho thực tại tối
thượng
Hỏi: Ông đã nói tới đến “phó thác ở tầng sâu nhất” như một
phương pháp để chúng ta trải nghiệm Thực tại Tối thượng. Ông có thể mô tả điều
sẽ xảy ra?
Trả lời: Chúng ta có thể gọi đó là “cuộc đua cuối cùng”. Khi bạn
áp dụng kỹ thuật buông bỏ vào mọi lĩnh vực của cuộc sống, không có ngoại lệ,
năng lượng của công việc tâm linh sẽ ngày càng mạnh mẽ hơn. Tập trung cao độ,
kiên trì bền bỉ với phương pháp, dù chuyện gì xảy ra thì cũng thế.
Một
số người nói: “Tôi đã làm công việc tâm linh, tuy không thường xuyên, trong 30
năm, và tôi vẫn ở nguyên chỗ cũ.” Họ đã thiền một chút ở đó, cầu nguyện một
chút ở đây, tham dự một hội thảo, nghe một diễn giả, đọc một cuốn sách, và tất
cả đều diễn ra không thường xuyên. Không sao hết. Bạn đang bận rộn trong thế giới
này và tích lũy dữ liệu mà bạn biết mình sẽ sử dụng trong những giai đoạn sau.
Thế
rồi đến một lúc, việc thực hành — dù bất cứ phương pháp nào — cần được thực hiện
mà không có ngoại lệ, mọi lúc mọi nơi. Sùng kính Sự thật trở nên mạnh mẽ đến mức
không thể cưỡng lại được. Lúc này, không phải bạn đang thúc đẩy nó nữa. Số phận
của chính bạn đang kéo bạn đi; chính do cam kết mang tính nghiệp báo của bạn mà
bạn đã chọn số phận cao nhất. Tại thời điểm đó, giả sử bạn sử dụng kỹ thuật
buông bỏ. Có nghĩa là buông bỏ và từ bỏ mọi thứ ngay khi chúng vừa sinh khởi.
Nó xảy ra trong 1/10.000 giây—nó đến, đạt đỉnh điểm, rồi sau đó biến mất. Vì vậy,
mọi cảm thọ, mọi suy nghĩ, mọi ham muốn, bạn đều buông bỏ ngay khi chúng đạt đỉnh
điểm. Liên tục, không ngừng nghỉ.
Như
đã nói bên trên, tôi nhớ mình đã buông bỏ một chấp trước nghiêm trọng trong 11
ngày, ngồi và không làm gì khác ngoài việc buông bỏ chấp trước này. Mọi suy
nghĩ, mọi cảm thọ, mọi ký ức, mọi thứ về nó—ngay khi nó xuất hiện, đều được
buông bỏ. Đau đớn mà chúng ta cảm thấy khi mất đi một thành viên trong gia đình
không chỉ đơn thuần là mất đi người đó trong hiện tại. Đó là sự tích tụ năng lượng
của tất cả những cái chết từ tất cả các kiếp sống. Quá trình buông bỏ đặc biệt
này diễn ra không ngừng nghỉ trong 11 ngày, cả sáng lẫn tối. Cuối cùng nó cũng
dừng lại. Ra đi mãi mãi. Không bao giờ phải chịu đựng điều đó nữa.
Vì
vậy, công việc tâm linh nghiêm túc là lúc
nào cũng sẵn sàng buông bỏ mọi thứ khi chúng vừa sinh khởi. Đó là sẵn sàng
từ bỏ mong muốn kiểm soát mọi thứ khi chúng xuất hiện, sẵn sàng từ bỏ mong muốn
thay đổi nó, và muốn mọi thứ diễn ra theo ý mình. Thường xuyên xuất hiện vọng tưởng
về bản chất của Thực tại, cũng cần buông bỏ. Có cái tốt và cái xấu, cái đáng
mong muốn và cái không đáng mong muốn; tất cả chỉ diễn ra trong tâm trí. Trong
Thực tại, mặt trời chiếu sáng rồi mây kéo tới; mưa rơi và cỏ mọc lên rồi lụi
tàn; thị trường chứng khoán lên xuống; thời đại đến rồi đi; con người sinh ra rồi
chết. Và, vì vậy, có lên có xuống. Nếu bạn đang ở một điểm nào đó trong chu kỳ
này, thì khóc lóc cũng vô ích vì chu kỳ sẽ tự kết thúc. Bằng cách phó thác cho
bất cứ chuyện gì đang diễn ra, cuối cùng nó sẽ biến mất. Bạn làm cho nó biến mất
bằng cách chọn hòa làm một với nó và từ chối mong muốn thay đổi nó khi nó xuất
hiện. Làm như thế liên tục, không ngừng
nghỉ, dù chuyện gì xảy ra thì cũng thế.
Có
nghĩa là bạn không thể tạo ra ngoại lệ ở đây, hay ở đó. Có nghĩa là liên tục, với
mọi người và mọi thứ. Một hoặc hai thứ bạn đang che giấu đằng sau có lẽ đại diện
cho cả một chồng năng lượng tiêu cực. Đó là lý do vì sao bạn cứ bám vào chúng.
Không chỉ là người khó chịu mà bạn ghét; đối
với bạn, họ đại diện cho cả một chồng năng lượng tiêu cực. Bạn không thể bỏ qua
mẹ chồng mình!
Cuối
cùng, mọi thứ cản trở Hiện diện đều được buông bỏ. Hiện diện quá rõ ràng, quá
kinh ngạc, quá áp đảo, đến nỗi không còn nghi ngờ gì nữa. Nó sâu sắc, toàn diện,
bao trùm, hoàn toàn áp đảo, hoàn toàn chuyển hoá và hoàn toàn không thể nhầm lẫn.
Khi mọi thứ cản trở được buông bỏ, Nó sẽ có đó, tỏa sáng rực rỡ.
Thay
vì xem đây là chuyện gì đó sẽ xảy ra trong tương lai, hãy đón nhận nó ngay lúc
này. Chứng ngộ không phải là điều gì đó xảy ra trong tương lai, sau 50 năm ngồi
khoanh chân và niệm “OM”. Nó ở ngay đây, trong khoảnh khắc này. Lý do bạn không
trải nghiệm được trạng thái bình an tuyệt đối và vô tận này là vì bạn đang chống
lại nó. Bạn đang chống lại nó vì bạn đang tìm cách kiểm soát khoảnh khắc hiện tại.
Nếu bạn buông bỏ việc tìm cách kiểm soát trải nghiệm của mình trong khoảnh khắc
này, và nếu bạn liên tục buông bỏ nó như một nốt nhạc, thì bạn đang sống trên đỉnh
cao của sự vĩnh hằng. Trải nghiệm xuất hiện như một nốt nhạc. Ngay khi bạn nghe
thấy một nốt nhạc, nó đã biến mất. Ngay khi bạn nghe thấy nó, nó đã tan biến.
Vì vậy, mỗi khoảnh khắc đều tan biến khi nó xuất hiện. Buông bỏ việc dự đoán
khoảnh khắc tiếp theo, tìm cách kiểm soát nó, cố gắng níu giữ khoảnh khắc vừa
trôi qua. Buông bỏ việc bám víu vào những gì vừa xảy ra. Buông bỏ việc tìm cách
kiểm soát những gì bạn nghĩ sắp xảy ra. Rồi bạn sống trong một không gian vô tận
không có thời gian và không có sự kiện. Có một sự an bình vô tận không thể diễn
tả. Và bạn đang ở nhà.
[i] Counter-transference - Phản
chuyển di - Một hiện tượng trong tâm lý trị liệu, xảy ra khi nhà trị liệu vô thức
phản ứng lại với bệnh nhân dựa trên những cảm xúc, ký ức hoặc xung đột nội tâm
chưa được giải quyết của chính mình. Trong lăng kính Tâm thức, đây có thể hiểu
là những phản ứng không tự nguyện (involuntary reactivity) từ Tiềm thức
(Subconscious Mind) của người thầy thuốc. Khi nhà trị liệu thực hành buông bỏ
(letting go), họ không còn bị cuốn vào dòng năng lượng này, giúp quá trình trị
liệu trở nên khách quan và mang sức mạnh chữa lành đích thực.
[ii] Tác giả sử dụng con số
97% như một nhận định về lịch sử chiến tranh của nhân loại. Đây không phải là
con số được giới sử học thống nhất; trong các tài liệu khác và cả trong một số
phát biểu khác, các tỷ lệ khác nhau cũng được nêu. Vì vậy, nên hiểu đây là một
cách nhấn mạnh rằng chiến tranh đã hiện diện trong phần lớn lịch sử được ghi
chép, hơn là một thống kê chính xác tuyệt đối.
