September 29, 2026

KHOA HỌC VÀ TÔN GIÁO

 Nhân ngày Người cao tuổi (1 tháng 10 năm 2026)



1. Khoa học đã trở thành một tôn giáo bao trùm và có tổ chức nhất hiện nay. Nó thâm nhập vào tất cả các lĩnh vực của đời sống, thậm chí thâm nhập vào từng tế bào của mỗi người: ăn gì, uống gì, chữa bệnh ra sao… Mọi người đều dựa vào những kiến thức khoa học mà mình thủ đắc được.

Khoa học cũng có những thánh đường rất hoành tráng, đó là các viện hàn lâm, các viện nghiên cứu, các trường đại học… cực kỳ ấn tượng. Khoa học cũng có các chức sắc, đó là các viện sĩ, giáo sư, tiến sĩ, phó tiến sĩ, nghiên cứu viên… và có cả các tín đồ, đó là các sinh viên, nghiên cứu sinh, học sinh…

Lợi ích mà khoa học mang tới cho nhân loại thật vô cùng to lớn, không thể nào liệt kê hết được. Và có lẽ cũng không cần liệt kê, vì mọi người đều biết và đều có thể bổ sung vào danh sách dài bất tận ấy.

2. Nhưng cái Khoa học-tôn giáo này lại chỉ coi những gì có thể cân, đong, đo, đếm được mới là đối tượng nghiên cứu của mình mà thôi. Nó không cân được Tình yêu; nó không định lượng được Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí, Tín.

Nói một cách khái quát, nó không công nhận có một Thực thể Tối thượng tạo ra Vũ trụ, và nó cũng không công nhận những khái niệm như Đạo đức hoặc “Thiện Ác Hữu Báo”.

Thậm chí, nhiều môn khoa học, nhiều nhà khoa học, nhiều chính trị gia còn dùng cái gậy khoa học để đánh vào một trong những bản chất sâu xa nhất của con người: Đạo đức, coi đó là mê tín dị đoan cần phải triệt để xóa bỏ.

3. Nhưng xin thử nghĩ coi: con người mà không coi trọng Đức, không tin vào “Thiện Ác Hữu Báo”, thì việc gì họ cũng dám làm.

Trong trường hợp này, cha ông ta đã tìm ra hai từ, cũng là hai phần CON và NGƯỜI, để biểu thị một loài có vú, đứng thẳng và đi bằng hai chân.

Nếu không coi trọng Đức, nếu không tin rằng “tạo Nghiệp, nhất định phải trả”, thì phần Con trong con người sẽ không có điều ác nào mà không dám làm; sẽ coi người khác là địch thủ, đối thủ, chứ không phải là đồng loại hay đồng minh.

Chuyện này cũng không cần phải nói nhiều, ai cũng thấy: động một chút là đánh, là giết, là lừa đảo… Đấy là chưa nói đến những thứ mà khoa học đang tạo ra: bom nguyên tử, AI, nhân bản người… những thứ, nếu không được kiểm soát bởi đạo đức, có thể đe dọa chính sự sống trên hành tinh này.

Người cao tuổi, cũng tức là giai đoạn “ở trọ trần gian” đã sắp kết thúc, nếu chỉ nghĩ cho mình thì đây cũng là lúc chuẩn bị thu dọn quần áo, đồ đạc.

Nhưng đôi lúc cũng nên nghĩ tới những thế hệ tiếp theo.

Chẳng lẽ thế hệ này sẽ để lại sau lưng mình một hành tinh hóa hoang hay sao?

Những lúc như thế, lại có một mong muốn: đạo đức hồi thăng, trở lại như những ngày xưa cũ.

Mong lắm thay.

No comments:

Post a Comment