November 16, 2019

VinUni liệu có cô đơn và tự do?

Tâm Don

Tập đoàn Vingroup của tỉ phú giàu nhất Việt Nam, ông Phạm Nhật Vượng, đang bộc lộ rất nhiều tham vọng. Vào giữa tháng 11-2019, báo chí nhà nước truyền đi thông tin gây rúng động: đại học VinUni sẽ tuyển sinh trong năm học 2020- 2021 với mức học phí 35.000- 40-.000 USD/ năm học.  Bà Lê Mai Lan, Phó chủ tịch tập đoàn Vingroup, cho rằng “VinUni không phải là đại học của những người giàu. Đại học VinUni theo mô hình tinh hoa mới mà nội hàm của từ tinh hoa chính là tài năng”. Khát vọng của VinUni liệu có được thỏa mãn hay vỡ vụn?



Bài viết này không phân tích về mức học phí cao ngất mà VinUni đưa ra, chỉ đề cập đến nguồn gốc tạo nên giá trị của một trường đại học. Không như kỳ vọng của các nhà giáo dục đến từ Mỹ, Đại học Fulbright đã thất bại. Một sự thất bại vì sự áp đặt vô lý đến từ phía Việt Nam, và sự thất bại này có lẽ là bài học quý giá để VinUni soi chiếu cho các quyết định của mình. Vào tháng 5-2016, sau khi công bố chính thức thành  lập Đại học Fulbright Vietnam ( FUV), nhiều nguồn tin ở Việt Nam và nhiều ý kiến trên mạng xã hội cho biết, FUV đã từ  chối các  môn  học  Marx-Lenin và tư tưởng Hồ  Chí Minh. Khóa học đầu tiên  của FUV khai  giảng vào tháng 9-2016 đã không có các môn học này. FUV với những nhà sáng lập người Mỹ vốn tôn trọng tự do học thuật không hề muốn các môn học vô bổ Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh xuất hiện trong FUV, làm mỏi mệt các sinh viên, qua đó nâng cao tư duy độc lập và khả năng sáng tạo của sinh viên. Nhưng ước muốn của những người sáng lập FUV đã nhanh chóng bị chặn đứng.
Trong hai ngày 04 và 05 tháng 8- 2017, nhiều tờ báo ở Việt Nam loan tải thông tin: Trường ĐH Fulbright( FUV) sẽ dạy triết học Marx-Lenin, tư tưởng Hồ Chí Minh.
Báo Thanh Niên cho biết: “Ngày 4.8, phát biểu tại hội thảo về Giáo dục khai phóng ở TP.HCM, Chủ tịch Trường ĐH Fulbright VN Đàm Bích Thủy cho biết trường sẽ dạy triết học Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong chương trình học nhưng cách dạy sẽ khác biệt so với các trường khác.  Những nội dung này sẽ nằm chung trong lịch sử của triết học hoặc lịch sử, văn học VN.
Bà Thủy cho biết đặt Karl Marx cùng những nhà triết học khác của Đức để nhìn thấy sự phát triển tư tưởng triết học của Đức, để xem dòng chảy (tư tưởng) là như thế nào, tại sao đến lúc đó thì chủ nghĩa Marx xuất hiện. Đó là cách Trường ĐH Fulbright sẽ dạy”. 
Báo Thanh Niên dẫn tiếp lời bà Đàm  Bích Thủy:  “Tư tưởng Hồ Chí Minh là một phần trong lịch sử VN, đặt tư tưởng Hồ Chí Minh vào trong lịch sử VN hoặc văn học VN thì tôi hy vọng rằng trong vài năm tới, đó không còn là môn bắt buộc nữa mà sinh viên sẽ cảm thấy rất thú vị”.
VinUni liệu có biết FUV đã từ chối các môn học Marx- Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, nhưng sau đó đã buộc phải giảng dạy các môn Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh? VinUni liệu có biết rằng, chỉ vì phải bắt buộc giảng dạy các môn này, uy tín của FUV đã giảm sút rất nhiều?
Điều gì tạo nên giá trị của một trường đại học? Có giáo viên giỏi và có sinh viên giỏi? Có giáo viên giỏi và sinh viên giỏi chỉ là một yếu tố của giá trị, điều làm nên tất cả các giá trị chính là tự do.
Hệ thống đại học của nước Đức vào cuối thế kỷ 18 đã trở nên quá thua kém hệ thống đại học Anh rất giàu tính nhân văn. Vào đầu thế kỷ 19, hai nhân cách lớn của nước Đức là hai anh em Wilhelm và Alexander von Humboldt đã xác lập một hướng đi mới cho đại học đức, đó là, CÔ ĐƠN VÀ TỰ DO. Giá trị của trường phái đại học Đức, hay còn gọi là đại học Humboldt có thể được tóm tắt như sau: “ Đó là một định chế trong đó những người giảng dạy và người đi học quy tụ lại như những người nghiên cứu bình đẳng trong sự thống nhất của nghiên cứu và giảng dạy để truy tìm khoa học thuần túy trong sự cô đơn và tự do, và qua quá trình này đạt tới sự hoàn thiện về tinh thần và đạo đức. Hai trụ cột chính của các nguyên lý là nghiên cứu và tự do học thuật. Khoa học trở thành hình thức của cuộc sống, triết lý sống và là nòng cốt của giáo dục”( Nguyễn Xuân Xanh, Đại học- định chế giáo dục cao thay đổi thế giới, Nhà xuất bản tổng hợp thành phố HCM, năm 2019, trang 24).
Với nguyên tắc sống còn CÔ ĐƠN VÀ TỰ DO- được đi trên con đường mình lựa chọn, được dạy những điều mình muốn dạy, được học những điều mình muốn học, được tự do nghiên cứu, đại học Đức- đại học Humboldt đã nhanh chóng trưởng thành, qua đó góp phần tạo nên sự thịnh vượng của nước Đức. Vào đầu thế kỷ 20, các giải thưởng khoa học Nobel đa phần lọt vào tay các nhà khoa học Đức. Ngay từ giữa thế kỷ 19, sinh viên Anh, Mỹ, Pháp và nhiều nước khác đã kêu gọi: Hãy học tiếng Đức và đến Berlin học đại học!
Ngay từ giữa thế kỷ 19, Mỹ và Anh đều nhận ra giá trị của đại học Đức là tự do và nghiên cứu, và nhận ra sự tụt hậu của hệ thống đại học của mình. Và cũng ngay lập tức, Mỹ và Anh đã áp dụng các nguyên tắc của đại học Đức vào hệ thống đại học của mình để tạo nên giá trị nhân văn và nghiên cứu của đại học Anh, giá trị nhân văn- nghiên cứu và dịch vụ của đại học Mỹ. Nhờ áp dụng các nguyên tắc của đại học Đức, các đại học Anh và đặc biệt là đại học Mỹ đã có được những giá trị sáng chói và tiếp tục giữ vững danh hiệu hai nền giáo dục đại học hàng đầu của thế giới.
Cũng ngay từ cuối thế kỷ 19, hai quốc gia ở Châu Á là Nhật Bản và Trung Quốc đã áp dụng mô hình đại học Đức và cũng đã tạo được những thành tựu rực rỡ.
Không như các quốc gia khác đang rùng rùng chuyển mình về phía trước, Việt Nam vẫn đang tự bó buộc mình trong những điều cũ càng, bẩn thỉu. Nền đại học của Việt Nam cũng bị bó mình trong những điều cũ càng, bẩn thỉu ấy. Tiến sĩ Nguyễn Xuân Xanh, người chuyên nghiên cứu về đại học, trong cuốn Đại học- định chế giáo dục cao thay đổi thế giới, có những dòng viết cay đắng: “ Nền đại học Việt Nam hiện nay đang thua thiệt so với đại học trong khu vực một cách “bất bình thường” và khó hiểu. Các nhà khoa học Việt Nam trong và ngoài nước đã rất bức xúc từ vài thập niên qua về tình trạng suy thoái của đại học Việt Nam. Có điều gì không ổn giữa tiềm năng trí tuệ và hiện thực đại học Việt Nam. Thiếu định hướng, thiếu mạnh dạn, quyết tâm, thiếu ý thức về sứ mạng và sức mạnh của đại học như chìa khóa trong việc canh tân đất nước, thiếu hiểu biết tổ chức một đại học nghiên cứu hiện đại, thiếu những đòn bẩy như một chế độ trọng đãi nhân tài, thêm vào đó một bộ máy hành chính nặng nề, sự quan tâm chưa đúng mức từ phía những người có trách nhiệm cao nhất, quản lý đại học thiếu tinh thần khai sáng, đó có lẽ là những cái đã ngăn chặn sự phát triển đại học Việt Nam mấy thập niên qua”( trang 142).

Từ nhiều năm qua, nhiều nhà khoa học, nhiều giáo viên đại học đã cho rằng, nguyên nhân khiến đại học Việt Nam ngày càng lạc hậu chính là bị chính trị hóa nặng nề, không có tự do học thuật, không có quyền tự chủ. Chỉ riêng việc vào năm 2017 đại học Fulbright Việt Nam đã phải ngậm đắng nuốt cay giảng dạy các môn Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh trước sức ép quá lớn của chính quyền Việt Nam, đã nói lên rằng,  không hề có tự do học thuật, tự do nghiên cứu, tự do giảng dạy cho đại học Việt Nam dù đó là một trường đại học có yếu tố nước ngoài.
VinUni là một trường đại học của doanh nghiệp Việt Nam, liệu có can đảm tiếp thu tinh thần CÔ ĐƠN VÀ TỰ DO của đại học Đức? VinUni liệu có dám chối bỏ các môn Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, không cho dạy các môn này trong ngôi trường của mình? Nếu VinUni không có tinh thần cô đơn và tự do, nếu VinUni cho dạy các môn Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh, VinUni cũng chỉ là một đại học tự bó buộc mình trong những điều cũ càng và bẩn thỉu.
Đã đăng trên Việt Nam Thời Báo

Cảnh sát mật Đông Đức - 10 sự kiện kinh hoàng

Laura Williams

Phạm Nguyên Trường dịch

Chức năng duy nhất của Stasi là bảo vệ chính quyền của đảng. Làm thế nào không phải là việc họ quan tâm. 




Để giữ quyền lực trong suốt 40 năm trong khi dân chúng chết đói và tìm cách bỏ trốn, Đảng Cộng sản Đông Đức phải rất khéo léo trong việc kiểm soát người dân và phá hoại ngầm những người đối lập. Nhưng bạo lực công khai trên đường phố và ám sát là những hiện tượng không tốt cho hình ảnh của Đảng, vì vậy Bộ An ninh Quốc gia phải có tinh thần sáng tạo. Cảnh sát mật, được nhiều gọi là Stasi, là Thanh kiếm và Lá chắn của Đảng. Chức năng duy nhất của họ là bảo vệ chính quyền của Đảng Cộng sản. Làm thế nào không phải là việc họ quan tâm. 
1) Họ soi trước khi có sự kiện gì đó
Stasi là những kẻ dối trá rất hiệu quả. Trong những năm 1950, đàn áp tàn bạo, tra tấn. Đầu những năm 1970, với mong muốn được chấp nhận trên trường quốc tế, Cảnh sát mật Đông Đức buộc phải tinh tế hơn. Mục đích của Zersetzung (thuật ngữ quân sự được định nghĩa lại là tan rã hoặc ăn mòn) là để “ngắt” bất kỳ người và nhóm hoạt động nào có thể đe dọa Đảng. Cảnh sát thu thập hồ sơ về y tế, trường học và của chính cảnh sát, họ phỏng vấn hàng xóm và người thân, và bất kỳ bằng chứng nào khác mà họ có và sau đó sẽ ra đòn trực tiếp đánh vào tâm lí của từng cá nhân.
Stasi tìm cách hủy hoại một cách có hệ thống cuộc sống của bất kì người nào, nếu họ cho rằng người đó dường như có thể thách thức tính chính danh hoặc quyền kiểm soát của Đảng Cộng sản. Họ sử dụng những biện pháp như tống tiền, nói xấu công khai, đe dọa và tra tấn. Sự nghiệp, danh tiếng, quan hệ và cuộc sống bị phá hoại nhằm gây bất ổn và làm mất uy tín người phê phán chính phủ. Một số hình thức quấy rối có thể coi là khôi hài: đặc vụ lan truyền tin đồn về người mà họ nhắm tới, bỏ đầy hộp thư tranh ảnh khiêu dâm, dịch chuyển đồ đạc trong nhà, hoặc ngày nào cũng xì hơi lốp xe đạp của đối tượng. Mộ số biện pháp can thiệp thẳng vào đời sống: Những người bị coi là lật đổ không được học lên cao, không tìm được việc làm và buộc phải tị nạn. Những trò dối trá của Stasi đã làm cho nhiều người bị tổn thương tâm lí lâu dài, mất thu nhập và cảm thấy nhục nhã. 
2) Họ có mặt (hầu như) khắp nơi 
Thời kì cao điểm Stasi có tới 91.000 nhân viên, tức là cứ 30 người thì có một người là đặc vụ của Stasi. Hơn một phần ba người Đông Đức (5,6 triệu) đã bị nghi ngờ hoặc bị giám sát, với một bộ hồ sơ mở. Nửa triệu người cung cấp thông tin cho Stasi. Mức độ giám sát và xâm nhập như thế làm cho người dân Đông Đức sống tình trạng khiếp sợ - không thể biết ai là người đáng tin - mặc dù cho đến khi Bức tường Berlin sụp đổ hầu hết mọi người đều không biết phạm vi của những hoạt động theo dõi này. 
3) Họ giữ (kĩ lưỡng) một khối lượng hồ sơ phải nói là điên rồ
Hồ sơ của Stasi có thể phủ kín khoảng 69 dặm vuông (1 dặm vuông = 2,589 km2 – ND). Ghi lại chi tiết thông tin cá nhân của hơn một phần ba dân số cần rất nhiều giấy. Số trang in do Stasi tạo ra nhiều hơn tất cả các tác giả người Đức từng viết từ thời trung cổ cho đến Thế chiến II. Hàng ngàn người bị coi là những “người gây rắc rối”, chống đối chính phủ; nhà ở của họ bị lục soát, điện thoại và xe hơi của họ bị nghe lén – đấy là nói nếu họ may mắn có được một trong những thứ đó - thư từ của của họ bị người ta mở trộm và sao chép, việc di chuyển của họ bị bí mật quay phim hoặc chụp ảnh. Mỗi tài liệu đều được đưa vào hồ sơ cá nhân do Stasi quản lí. Cho đến nay, hàng trăm triệu tập hồ sơ, 39 triệu thẻ index, 1,75 triệu ảnh, 2.800 cuộn phim và 28.400 bản ghi âm từ kho lưu trữ của Stasi đã được phục hồi. Hàng triệu hồ sơ khác đã bị xé nhỏ trước khi có thể được đưa ra công khai.
4) Một số kho lưu trữ tuyệt mật được đưa ra công khai 
Năm 1992, các tài liệu mật mà Stasi lưu giữ về hàng triệu người Đông Đức đã được đưa ra cho mọi người xem xét. Công dân có thể yêu cầu xem hồ sơ cá nhân của mình, do Ủy viên Liên bang phụ trách kho lưu trữ của Stasi giữ trong các kệ chuyên dụng dài tới 63 dặm. Mười sáu ngàn bao tải tài liệu vụn vẫn chưa được ráp lại. Theo Wikileaks, đến năm 2007, cơ quan này đã thuê cho ít nhất 79 cựu thành viên Stasi. Ba triệu người đã nộp đơn xin xem hồ sơ, có người đã được xem, có người chưa. Phải 20 năm sau, từ những hồ sơ này, nhiều người từng là đối tượng của cuộc điều tra hoặc giám sát của Stasi mới phát hiện được rằng cha mẹ, con, vợ hoặc bạn bè của mình chính là chỉ điểm.
5) Họ gây ra rắc rối ở Trung Đông 
Các sĩ quan Stasi có ảnh hưởng khá mạnh ở Trung Đông, họ tuyển dụng và đào tạo ít nhất 1.000 sĩ quan quân đội cho Iraq, Libya, Syria và Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO). Stasi dạy đặc vụ nước ngoài cách cướp máy bay và bắt giữ con tin. Khi Stasi không thành công trong việc đưa những người được họ huấn luyện vào vị trí cần thiết, họ thường tìm kiếm tài liệu có tính đe dọa để làm nhụt ý chí của đặc vụ nước ngoài: Các sĩ quan cao cấp Stasi đóng vai người làm vườn và bảo vệ trong các đại sứ quán có giá trị đối với họ, để nghe. Chỉ vài năm sau khi Bức tường sụp đổ người ta đã phát hiện được một mạng lưới phức tạp những người xâm nhập vào Tây Đức và những cộng tác viên bên phía kẻ thù. 
6) Họ bồi thường cho nạn nhân – ở mức độ nào đó
Trong số 10.000 người có thể chứng minh dứt khoát rằng họ đã bị Thanh kiếm và Lá chắn nhắm vào, chính phủ đã gây ra những chấn thương tâm lí kéo dài đối với khoảng 5.000 người. Hàng ngàn người bị mất nghiệp và tan vỡ hôn nhân. Một số người bị bỏ tù hoặc có con em bị nhà nước bắt cóc. Những nạn nhân này - hiện đã được chính thức công nhận - được cho là đã nhận khoản tiền bồi thường khiêm tốn. Các khoản bồi thường được nhà nước hứa hẹn - chỉ bằng một nửa lương hưu của những người Cộng sản trung thành – nhưng phải làm nhiều thủ tục rắc rối thì mới được nhận.
Nhà tù của Stasi nằm ở Hohenschönhausen. Hơn 900 cựu tù nhân đã khai về sự kinh hoàng ở đó, nhưng trong khi Stasi còn hoạt động, đây là cơ sở thuộc loại bí mật nhất. Khu vực này không tồn tại một cách chính thức, trên bản đồ thành phố đấy chỉ là một khoảng trống. Trên thực tế, hầu hết đất nước này là một nhà tù lớn, vì rất ít người được phép rời khỏi đất nước bằng thị thực xuất cảnh. Stasi nói với mọi người:
các bác sĩ, kỹ sư và công nhân lành nghề bị các phương pháp tinh vi, không xứng đáng với phẩm giá của con người xúi giục, từ bỏ đời sống an toàn ở Cộng hòa Dân chủ Đức để chạy sang làm việc ở Tây Đức hoặc Tây Berlin.
Vì “sự an toàn” của chính mình, công dân không được phép rời khỏi Đông Đức. Những người tìm cách ra đi thường bị tù hoặc bị giết.
8) Công tác tuyên truyền trở thành vũ khí - đôi khi theo nghĩa đen
Các trường công lập ở Đông Đức là nơi huấn luyện người ta tuân thủ cảnh sát. Trẻ em cắt và tô màu búp bê bằng giấy với mặt nạ phòng độc và sung AK-47. Học sinh tham gia sinh hoạt trong các nhóm theo kiểu Thanh niên-Hitler. Lúc đó chưa có Twitter và tin nhắn, các sĩ quan của Stasi đã phóng những quả “dừa bằng kim loại” hay “tên lửa thông tin” đầy những tờ rơi vào vùng nông thôn. Người ta bảo dân chúng rằng Bức tường Berlin là hàng rào bảo vệ nhằm chống lại nhà nước li khai ở Tây Đức, đất nước đang tìm cách phá hoại nhà nước xã hội chủ nghĩa của họ. Các hoạt động tâm lí đã được sử dụng nhằm ca ngợi nhà nước xã hội chủ nghĩa Đông Đức và bôi nhọ phương Tây tư bản, vô đạo đức, chỉ tìm kiếm niềm vui.
9) The Stasi B cấm phim ảnh khiêu dâm – nhưng lại quay phim khiêu dâm của chính mình
Đông Đức cấm phim ảnh khiêu dâm, đấy được coi là bằng chứng của thoái hóa và đồi trụy của của phương Tây. Nhưng Stasi quay một loạt phim khiêu dâm của chính mình, với các nữ nhân viên dân sự mặc quân phục. Trong một bộ phim, một người phụ nữ ngực trần đội mũ bảo hiểm làm người chú ý khi được lệnh: “Đưa ngực ra!” Giới chức cao cấp của Đảng và sĩ quan quân đội đã tham gia những buổi trình chiếu bí mật 12 bộ phim. Sự tham dự của họ đã được ghi lại để tống tiền. Từ năm 1982 đến năm 1989, Cục Tranh ảnh Khiêu dâm tuyển dụng 160 người và 12 người nghiệp dư. 
10) Đức quốc xã viết kịch bản cho Stasi 
Kiểm soát về mặt tâm lí người Đức – nhằm loại bỏ những tiếng nói bất đồng và ngăn chặn, không để dân chúng thách thức chính phủ - đã trở thành chuẩn mực dưới thời Gestapo, lực lượng cảnh sát chuyên thu thập thông tin của Đức Quốc xã. Đức quốc xã tạo ra biện pháp này bằng cách dùng dân chúng làm người cung cấp thông tin hoặc người tố cáo.
Trong nền văn hóa mách  lẻo đó, báo cáo về những sai phạm nhỏ nhặt của những người hàng xóm có thể làm cho gia đình bạn được an toàn. Cảnh sát mật có quá nhiều thông tin về từng cá nhân và ảnh hưởng rất lớn với các tổ chức (dù bạn có vào đại học, kiếm việc làm, mua xe hơi thì cũng thế), quyền lực của họ gần như tuyệt đối và hoàn toàn không có trách nhiệm giải trình. Họ không cần bắt bạn – nhưng họ có thể làm bạn tê liệt về mặt xã hội.
Tiến sĩ Laura Williams dạy chiến lược truyền thông cho sinh viên đại học và giám đốc điều hành. Bà là một người ủng hộ nhiệt tình tư duy phê phán, tự do cá nhân. 

November 15, 2019

Những bước đi cuối cùng đầy ro của Trung Quốc ở Hong Kong

Minxin Pei (Bùi Mẫn Hân)

Phạm Nguyên Trường dịch

Năm 2017, Chủ tịch Trung Quốc, Tập Cận Bình, tuyên bố rằng khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa kỉ niệm một trăm năm ngày thành lập, năm 2049, thì nước này phải là “quốc gia xã hội chủ nghĩa hiện đại, vĩ đại”, với nền kinh tế tiên tiến. Nhưng những biện pháp đã được lên kế hoạch nhằm bóp nghẹt Hong Kong sẽ làm cho mục tiêu này trở thành hoàn toàn bất khả thi.


Mặc dù việc leo thang nhanh chóng bạo lực ở Hong Kong dường như là đáng sợ rồi, nhưng tình hình có thể sẽ xấu hơn rất nhiều. Thông cáo của Hội nghị Trung ương lần thứ tư của Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (CPC) cho thấy Chủ tịch Trung Quốc, Tập Cận Bình, đang lên kế hoạch kìm kẹp chặt chẽ hơn nữa cựu thuộc địa của Anh bằng bất cứ giá nào. Ông ta nên chuẩn bị, giá phải trả sẽ là cực kì đắt.

November 11, 2019

17 sự kiện nói về thống nhất nước Đức

Mitchell Nemeth

Phạm Nguyên Trường dịch

Ba mươi năm sau khi Bức tường Berlin sụp đổ, nhiều người ở Đông Đức cũ còn tiếp tục cảm thấy hậu quả của các chính sách xã hội chủ nghĩa của Cộng hòa Dân chủ Đức.


Ngày 9 tháng 11 năm 1989, hai năm sau bài diễn văn lịch sử của Tổng thống Ronald Reagan, với lời kêu gọi Tổng bí thư Đảng cộng sản Liên Xô, Mikhail Gorbachev, phá bỏ bức tường, Bức tường Berlin từ từ sụp xuống khi “những người gõ kiến” dùng búa và cuốc chim để phá nó . Cuối tuần đó, hơn hai triệu người Đông Berlin đã đến Tây Berlin để ăn mừng sự kiện này.

November 9, 2019

Mười chuyện tiếu lâm có thể đưa bạn vào tù ở Đông Đức


Jonathan Miltimore

Phạm Nguyên Trường dịch

Người Mĩ có truyền thống chế giễu các chính trị gia. Một số truyện hay, một số không hay hoặc không gây cười. Xin không nói tới hay hoặc gây cười, người Mĩ cho rằng đương nhiên là họ có quyền chế giễu các chính trị gia và các nhà lãnh đạo của chúng ta.

 Tình hữu nghị của các khọm CS

Khác nhau giữa Obama và Chúa? Chúa không nghĩ mình là Obama.

Chính quyền Trump dùng cái gì thay cho emails? Máy fax.

November 4, 2019

Lời giới thiệu cuốn Trường phái kinh tế học Áo

Nguyễn Đức Thành

Trường phái kinh tế học Áo thoạt nghe có vẻ đơn độc và nhỏ bé. Vì nhiều độc giả đương thời hẳn đang nghĩ tới nước Áo như một quốc gia nhỏ bé xinh đẹp giữa lòng châu Âu, và dường như không có tên tuổi của nhà kinh tế lớn nào hay một đại học kinh tế lớn nào gắn liền với nước Áo lúc này. Thế nhưng, chúng ta đừng quên rằng mới chỉ một thế kỉ trước đây thôi, nước Áo - với thủ đô Vienna, đang là trung tâm văn hóa-học thuật và quyền lực vĩ đại bậc nhất thế giới, là trái tim của Đế quốc Áo-Hung từng bá chủ châu Âu một thời gian dài. Và chính tại nơi đây vào đầu thế kỉ XX, tri thức của loài người đã bùng nổ với những phát kiến quan trọng nhất trong triết học, khoa học, nghệ thuật… có ảnh hưởng đến văn minh loài người trong suốt thế kỉ XX và cho tới tận bây giờ. Trong bối cảnh đó, từ truyền thống trí tuệ rực rỡ này đã sản sinh ra những nhà kinh tế học lỗi lạc và độc đáo bậc nhất thời hiện đại: Carl Menger (1840-1921), Böhm-Bawerk (1851-1914), Joseph Schumpeter (1883-1950), Ludwig von Mises (1881-1971), Fredrick von Hayek (1899-1992)… Những trí thức này đã tiến hành phê phán các trường phái kinh tế học đương thời, theo mọi chủ nghĩa, từ tất cả những khía cạnh khác nhau. Từ cuộc chiến tư tưởng đó đã cô đọng lại một hệ thống phương pháp tư duy, nhìn nhận về các vấn đề xã hội và nền kinh tế một cách tổng quát, sâu sắc và độc đáo. Tất cả những đặc điểm đó đã hình thành nên một trường phái kinh tế học đặc biệt, gọi là Trường phái Áo, theo tên gọi của mảnh đất đã nảy mầm và vươn lên những cây cổ thụ. Ảnh hưởng của trường phái này lên lí thuyết kinh tế học và chính sách kinh tế-xã hội là sâu đậm. Với sức sống mạnh mẽ của nó, Trường phái Áo đã lan tỏa và sinh sôi ra khắp thế giới.