Thị trường và Đạo đức (Kì 3)

Deirdre N. McCloskey

Tự do và phẩm giá là nền tảng của thế giới hiện đại

Phạm Nguyên Trường dịch

Trong tiểu luận này, nhà sử học chuyên về lĩnh vực kinh tế và nhà phê bình xã hội, Deirdre McCloskey, biện luận rằng nếu chỉ dùng “tác nhân kinh tế” – như nhiều thế hệ các nhà sử học đã từng làm – thì không giải thích được sự phát triển của chủ nghĩa tư bản hiện đại và thế giới mà nó tạo ra. Chính sự thay đổi trong cách nghĩ của người dân về kinh doanh, về trao đổi, về cải tiến và lợi nhuận đã tạo ra chủ nghĩa tư bản hiện đại và giải phóng phụ nữ, giải phóng những người đồng tính, những người bỏ đạo và khối quần chúng bị áp bức trước đây, những người mà đời sống đầy rẫy cảnh tàn bạo, đau đớn và chẳng kéo dài được bao lâu trước khi người ta phát hiện ra và thương mại hóa ngành nông nghiệp, thuốc chữa bệnh, điện năng, và những lĩnh vực khác của đời sống tư bản hiện đại.

Thị trường và Đạo đức (Kì 2)

Phỏng vấn một doanh nhân

Do Tom G. Palmer thực hiện, John Mackey ghi.

Phạm Nguyên Trường dịch

Trong bài phỏng vấn này, ông John Mackey, doanh nhân, đồng-sáng lập viên và là đồng-giám đốc điều hành công ty Whole Foods Market, giải thích triết lí của ông về “chủ nghĩa tư bản tự giác” và chia sẻ những suy nghĩ của ông về bản chất và động cơ của con người, bản chất của kinh doanh, và sự khác nhau giữa chủ nghĩa tư bản thị trường tự do và “chủ nghĩa tư bản ô dù”.

John Mackey cùng với một người nữa lập ra công ty Whole Foods Market vào năm 1980. Ông đã và đang là người đi đầu trong việc khuyến khích ăn uống lành mạnh, đối xử tử tế với các loài và sự gắn bó của doanh nghiệp với cộng đồng. Ông còn là ủy viên lãnh đạo cơ quan nghiên cứu gọi là Conscious Capitalism Institute.

______________________________________________

Thị trường và Đạo đức (Kì 1)

Phần I

Đạo đức trong kinh doanh

Tom G. Palmer

Dẫn nhập: Đạo đức của chủ nghĩa tư bản

Phạm Nguyên Trường dịch

Cuốn sách này là lời biện minh về mặt đạo đức cho cái mà triết gia Robert Nozick gọi là “người có tiền hành động giữa những người trưởng thành”[1]. Nó nói về hệ thống hợp tác sản xuất và tự do trao đổi, được thực hiện chủ yếu bởi những hành động như thế. Những bài viết trong cuốn sách này là nói về đạo đức của chủ nghĩa tư bản; đây không phải là triết lí trừu tượng về đạo đức, mà tập trung chú ý vào kinh tế học, logic học, sử học, văn học và những môn khoa học khác. Hơn nữa, nó nói về đạo đức của chủ nghĩa tư bản chứ không chỉ là đạo đức của tự do trao đổi. Thuật ngữ “chủ nghĩa tư bản” ám chỉ không chỉ những thị trường trao đổi hàng hóa và dịch vụ, tức là những thị trường đã từng tồn tại từ thời xa xưa, mà ám chỉ hệ thống của sự cách tân, tạo ra của cải và trao đổi trên bình diện xã hội, tức là hệ thống đã mang sự thịnh vượng đến cho hàng tỉ người mà những thế hệ trước đó không thể nào tưởng tượng nổi.